Bir zamanlar internet, özgürlüğün ve sınırsız bilginin simgesiydi. Bugün ise kimi ülkeler için ciddi bir sorun olarak görülüyor. İnternet bir yandan sınırları ortadan kaldıran, bireylere seslerini duyurma imkânı sağlayan geniş bir dijital alan sunarken diğer yandan bazı güç odaklarının doğal müttefiki hâline de gelebiliyor.
*
Gelişen teknolojiyle birlikte yıllar içinde dijital teknolojilerin yarattığı güç dengesi, bu iyimser tablonun yeniden değerlendirilmesini zorunlu kıldı. Bugün büyük veriler, algoritmalar ve küresel teknoloji şirketlerinin yalnızca ekonomik değil aynı zamanda siyasal ve toplumsal güç ürettiği tartışmasız bir gerçek. Bunun en görünür örnekleri ise savaş ve seçim dönemlerinde ortaya çıkıyor.
Verinin yeni çağın en değerli kaynağı hâline gelmesi, bu veriyi işleyebilen ve yönlendirebilen aktörlere olağanüstü bir etki alanı kazandırdı. Bu durum birçok ülke için demokrasinin geleceği açısından önemli bir kırılma ihtimalini de gündeme getiriyor.
*
İtalyan düşünür Carlo Freccero da dijital çağın yarattığı bu güç yoğunlaşmasına dikkat çeken isimlerden biridir. Ona göre internet başlangıçta bireysel özgürlüğü genişleten bir araç olarak ortaya çıktı. Ancak zamanla teknoloji şirketlerinin büyümesi, veri tekellerinin oluşması ve algoritmaların gündelik hayatı yönlendirmeye başlamasıyla dijital alan farklı bir niteliğe büründü. Artık mesele yalnızca iletişim değildir .Bilgi akışının kamuoyunun ve hatta siyasal tercihlerin yönlendirilmesi meselesidir.
*
Freccero özellikle teknoloji dünyasının güçlü figürlerini temsil eden isimlere dikkat çeker. Dijital çağın milyarderleri artık yalnızca şirket yöneticileri değildir aynı zamanda küresel ölçekte fikir ve politika etkisi yaratabilen aktörlerdir. Bu yeni elitin ekonomik gücü, teknolojik altyapıyı kontrol etme kapasitesiyle birleştiğinde demokrasinin temel dengelerini etkileyebilecek bir potansiyel ortaya çıkmaktadır.
*
Ancak dijital dünya yalnızca bir tehditten ibaret değildir. Aynı teknolojiler bireylere yeni imkânlar da sunmaktadır. İnternet sayesinde bilgiye erişim daha hızlı ve daha geniştir. Toplumsal hareketler daha kolay örgütlenebilmekte, bireyler geleneksel medya yapılarına bağlı kalmadan fikirlerini ifade edebilmektedir. Bu nedenle asıl mesele teknolojinin kendisi değil onun nasıl yönetildiği ve kimin kontrolünde olduğudur.
Önümüzdeki yıllarda tartışılması gereken temel soru şudur:Dijital teknolojiler toplumun ortak yararı için mi kullanılacak, yoksa küçük bir elit grubun güç alanını genişleten bir araç mı hâline gelecektir?
*
Bu sorunun yanıtı yalnızca teknoloji politikalarının yönünü değil demokrasinin geleceğini de belirleyecektir. Çünkü dijital çağ, aynı anda hem büyük bir özgürlük potansiyeli hem de güçlü bir denetim riski barındırıyor. Demokrasinin dayanıklılığı ise bu iki güç arasında sağlıklı bir denge kurabilme becerisine bağlıdır.
Devletler ve toplumlar bu gerçeği göz önünde bulundurarak hareket etmek zorundadır. Aksi takdirde teknolojik gelişmeler yalnızca hukuku değil kamusal alanın sınırlarını da zorlayan bir güce dönüşebilir. O zaman bireylerin sesini duyurabilmesi bile kontrolün sahibi olan güçlerin iznine bağlı hale gelebilir.