1 Mayıs; kimine göre alın terinin kutsal tarihi, kimine göre meydan dolusu bir slogan senfonisi, kimine göre ise sadece bir takvim yaprağından ibarettir.
*
Aslolan; her 1 Mayıs’ta insanların ellerine tutuşturulan o iki ucu değnekli pankartı sallamak ya da kürsüden rüzgâra göre nutuk atmak değildir. Asıl mesele, o devasa çarkın dişlileri arasında ezilen emeğin nasıl olup da sadece bir günlüğüne görünür kılındığının farkında olmaktır. Önemli olan, kendi görüşünde olmayan işçiyi de görmektir.
Ekmek diye bağıran her fani adil değildir. Boynundaki kravatı bir madalya gibi taşıyan her beyaz yakalı da gerçekten emeksever değildir.
*
Toplumda kutsallaştırılan bu tür semboller, her zaman içinde taşıdığına inanılan erdemi barındırmadığı gibi kimi nasırlı ellerin taşıdığı dövizler de tarih boyunca her zaman gerçekliği tam olarak yansıtmamıştır.
*
İnsan; bazen bir fabrikadaki makinenin uğultusunda, bazen de bir plazadaki klimanın monoton hışırtısında sessizce tükenir. Emeğin kıymeti, sırtındaki iş gömleğinin renginde değildir. İnsanın onurunda, haysiyetinde ve eve götürdüğü o helal yorgunlukta gizlidir.
*
1 Mayıs’ın en trajik ve absürt tarafı da burasıdır: Meydanlarda emekten en yüksek perdeden söz edenlerin, bazen yanı başındaki insanın sessiz çığlığını duyacak kulaklarının tıkalı olmasıdır. Çünkü emek; sadece bağırmakla değil üretmekle, bir taşı bir taşın üzerine incelikle koymakla ve en nihayetinde hakkı sahibine, sıcağı sıcağına teslim etmekle anlam kazanır.
*
1 Mayıs’ta emekten, alın terinden ve adaletten söz edenlerin; kendi çevrelerinde emeği sömürülen, hakkı çalınan ve düzenin dişlilerini kendi çıkarına göre yağlayan kişilerle aynı safta görünmesi en büyük çelişkidir. Çünkü emek adına yükselen her slogan, eğer vicdanla desteklenmiyorsa sadece gürültüden ibaret kalır.
*
Her 1 Mayıs’ta dünya; alın terini bir meydanda devrimci bir fotoğraf karesine dönüştürenleri ve modern kölelik düzenine sessizce susanları tıpkı bir topaç gibi izler. Oysa gerçek saygı; emeği bir sembole hapsetmek ya da yılda bir gün meydanlarda hediyelik eşya gibi sergilemek yerine onu insanlık terazisinde hilesiz tartabilmektir.
*
Bence 1 Mayıs bir gün değil devasa bir aynadır. İnsan o aynaya baktığında ya kendi öz çabasının dürüstlüğünü görür ya da başkasının sırtından kurduğu o sırıtan düzenin sahtekârlığını. İşçiyi anlamak, onunla aynı sloganı haykırıp sonra lüks bir restoranda emek tartışmak değildir. İşçiyi anlamak; onun hayatına, dertlerine ve o bitmek bilmeyen ay sonu telaşına aynı ciddiyetle bakabilmektir. Zira empati; parlak boyalı pankartlardaki süslü sloganlardan öte, insanın vicdanlı ve samimi bakışında başlar.