Usûlî ve Fıkhî Görüşleri, Hüseyin Özden Hocanın Kaleminde Buluştu

Hüseyin Özden hoca uzun çalışmalar neticesinde ilim dünyasına çok kıymettar bir eser kazandırmış oldu. Daha önce çalışmasından bizlere söz eden Özden, bizleri heyecanlandırmış ve bizler de bu çalışmanın bitmesini ve eserin elimize ulaşmasını merakla bekliyorduk ki nihayet eser elimize ulaştı. Eser DTA Yayıncılıktan çıkmış oldu.

Çok kıymetli arkadaşımın kitabı basılır basılmaz ilkin bana takdim etmesi de ayrıca bende başka manevi duyguların hasıl olmasına vesile oldu. Kitabı hem istifadeye medar olmak üzere hem de siz kıymetli okuyucularımıza bu kıymetli eseri sizlere tanıtıp merak uyandırmaya gayret etmeye çalıştım. Bu vesile ile de eserin konusu olan çok muhterem alimimiz Molla Feyzullah Erzen Efendiyi daha yakından tanımak ve bir nebze de olsa onu araştırmak isteyenler için önemli bir kaynak sunmuş olacağız. “Feyzullah Erze’nin İlmi

Mirası, Ululi ve Fıkhi Görüşleri” adlı eserin muhtevasına geçmeden önce kıymetli yazarımız sayın Hüseyin Özden’i tebrik eder ve emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Molla Feyzullah Erzen, Kürt medrese geleneğinin yetiştirdiği önemli âlimlerden biri olup özellikle Şırnak bölgesinde ilmî kişiliği, irşat faaliyetleri ve toplumsal meselelere duyarlılığıyla tanınmıştır. Yaşadığı dönemde halkın dinî ve sosyal sorunlarıyla yakından ilgilenmiş; karşılaştığı meseleleri fıkhî, kelâmî ve ahlâkî açıdan değerlendirmeye çalışmıştır. Yetiştirdiği talebelerin bölgede önemli görevler üstlenmesi, onun ilmî etkisinin yalnızca kendi dönemiyle sınırlı kalmadığını göstermektedir. Böyle büyük bir şahsiyetin dinî meselelere bakış açısı gerçekten dikkat çekicidir.

Molla Feyzullah Erzen, dedem Cizre Müftüsü Molla Mahmut Bilge’nin de yanında ders görmesi benim ayrıca dikkatimi çekmiştir. Böyle bir zatın dönemin en önemli âlimlerinden ders alması, onun bakış açılarının ve ileri sürdüğü görüş ve dayanaklarının önemini bir kez daha ortaya koyuyor.

Kitaba Göz Atarsak…

Kitapta dikkatimizi çeken kısımlar: “Erzen’in ilmî mirasının en dikkat çekici yönlerinden biri, kaleme aldığı risâleler ile üç ciltlik “Levâmi’u’l-cevâhîr fî isnâ aşere ilmen yücâhir” adlı eseridir. Uzun yıllar süren tedris ve irşat faaliyetleri sırasında kendisine yöneltilen sorulara verdiği cevaplardan oluştuğu anlaşılan bu eser, daha sonra tasnif edilerek kitap hâline getirilmiştir. Eserde tefsir, fıkıh, kelam, hadis, tasavvuf, felsefe, tarih ve gramer gibi farklı disiplinlere dair zengin bilgiler yer almaktadır. Bu çeşitlilik, Erzen’in geniş ilmî birikimini ve meseleleri çok yönlü değerlendirme kabiliyetini ortaya koymaktadır. Eser, Feyzullah Erzen’in fıkhî görüşlerini merkezine almakta; onun ilmî kişiliğini, medrese geleneği içindeki yerini ve toplumsal sorunlara yaklaşımını incelemektedir. Erzen’in görüşleri, yalnızca bireysel dinî meseleleri açıklamakla kalmayıp aynı zamanda bölgenin ilmî, kültürel ve toplumsal yapısını anlamak açısından da önemli veriler sunmaktadır. Bu yönüyle çalışma, Şırnak ilim hayatına katkı sağlamış bir âlimin düşünce dünyasını gün yüzüne çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu çalışmada bir alim olarak Erzen’in fıkhî görüşleri ele alınmıştır. Toplumsal sorunlara olan yaklaşımı ve çözüm yolları olarak öne sürdükleri görüşler toplumsal açısından büyük değere sahiptir. Bu kapsamda kitap çalışması, onun alim kişiliği ve önemi üzerine inşa edilmeye çalışılmıştır. Bu kitapta bir alim olarak Erzen’in fıkhî görüşleri ele alınmıştır. Toplumsal sorunlara olan yaklaşımı ve çözüm yolları olarak öne sürdükleri görüşler toplumsal açısından büyük değere sahiptir. Bu kapsamda çalışma, onun alim kişiliği ve önemi üzerine inşa edilmeye çalışılmıştır.

Kitab iki bölümden oluşmaktadır. Bölümlerin altında başlıklar halinde Molla Feyzullah’ın o konuda görüşü ve bakış açısına yer verilmiştir. Özellikle günümüzde çokça tartışılan konularda dayanak göstererek görüşünü öne sürer ve meseleleri açığa çıkarmaya çalışması göze çarpar.

I-)Feyzullah Erzen’in Hayatı ve İlmî Şahsiyeti

Doğu Medrese Kültürü Hayatı Medrese Tahsilinde Okuduğu Ders Kitapları Hocaları Talebe Yetiştirmedeki Metodu Talebeleri Sahip Olduğu İcazetler Eserleri

II -)Feyzullah Erzen’in Usûlî Fıkha Dair Görüşleri

Lafızların Delâleti Rivâyetlerde İhtilaf Kaynakların Farklılığı Usûl Kâidelerindeki İhtilaf Kıyâs ile İctihat Deliller Arasında Teâruz ve Tercih İhtilâfın Kaynağı Kişiye Kolay Gelen Mezhebi Seçme Meselesi Tek Bir Mezhebe Bağlılık Meselesi Efdal Varken Daha Az Faziletli Olana Tabi Olma Meselesi Ruhsat ve Azîmetin Tercihi Meselesi Zamanın, Mekânın, Örfün ve Maslahâtın Değişmesiyle Hükümlerin Değişmesi Meselesi Kitapta Molla Feyzullah Erzen’nin bakış açısına dikkat etmeye çalışması önemlidir.

Kitapta Erzen’in fıkhi meseleleri ele alırken belli bir usûl çerçevesinde hareket ettiğine değinir. Erzen hakkındaki tesbitler şöyle devam eder. O, görüşlerini ortaya koyarken öncelikle Kur’an ve sünnete başvurmuş, ilgili ayet ve hadisleri değerlendirmiştir. Şâfiî mezhebine bağlı olmakla birlikte, farklı mezhep görüşlerini de dikkate almış; gerekli gördüğü yerlerde tercihte bulunmuştur. Bu durum, onun hem geleneksel mezhep anlayışına bağlı kaldığını hem de meseleleri mukayeseli bir bakışla değerlendirdiğini göstermektedir.

Erzen’in fıkhî düşüncesinde dikkat çeken bir başka husus, güncel meselelere duyarsız kalmamasıdır. Kolonya kulsus, güncel meselelere duyarsız kalmamasıdır. Kolonya kullanımı, kâğıt para, müzik aletleri, Cuma namazından sonra öğle namazı kılma meselesi, Ehl-i Kitap’ın kestikleri, Ehl-i Beyt’e zekât verilmesi, ölülere Kur’an okuma, vakıf, tesettür, evlilik ve benzeri konular onun değerlendirdiği meseleler arasındadır. Bu konuların bir kısmı klasik fıkıh literatüründe yer alan tartışmalarla bağlantılı olmakla birlikte, bir kısmı yaşadığı dönemin toplumsal ihtiyaçlarıyla doğrudan ilgilidir. Dolayısıyla Erzen’in fıkıh anlayışı, yalnızca teorik hükümlerden ibaret değildir; halkın günlük hayatında karşılaştığı sorunlara cevap arayan pratik bir yön de taşımaktadır.

Bu vesile ile “Feyzullah Erze’nin İlmi Mirası, Ululi ve Fıkhi Görüşleri” adlı eseri ilim dünyasına kazandıran kıymetli Hüseyin hocaya başarılar diler, değerli alimimiz Molla Feyzullah Erzen üzerinde daha fazla çalışmalar yapılmasına önemli ufuklar, önemli kapılar açar.

Molla Feyzullah Erzen (1932-2002)

Molla Feyzullah Erzen, 1932 yılında Şırnak’ın Güçlükonak ilçesine bağl Fındık köyünde doğmuş olup babası Şeyh Muhammed Efendidir. Fıkıhta Şafiî mezhebine mensup olan Molla Feyzullah Erzen Nakşibendî tarikatına müntesiptir. Molla Feyzullah Erzen, çocukluğundan itibaren ilim tahsili için Türkiye, Irak ve Suriye’de birçok bölgeye seyahatte bulunmuştur. Yaşadığı dönemde toplumun sorunlarına karşı duyarlı olmuş, gündemi meşgul eden fıkhî meseleler hakkında görüşüne başvurulan bir âlim olmuştur.

Cizre’ye giderek Seyyidler Camii’nde Şeyh Muhammed Saîd Seyda el-Cezerî’nin13 (ö.1968) öğrencisi olan Karslı Mele İbrahim Güneş Hoca’dan (ö. 2006) ders almaya başlamıştır. Hocası Karslı İbrahim, Şeyh Muhammed Said Seyda el-Cezeri’den icazet alıp memleketi Kars’a dönmek zorunda kalınca onunla birlikte Kars’a gitmiş ve iki sene burada medrese tahsiline devam etmiştir. Kars’tan dönen Molla Feyzullah Erzen, Cizre’ye bağlı Cınıbır (Yeşilyurt) köyünde fahri imamlık yapan amcası Seyyid Ali Erzen Efendi’den (ö. 1968) ders almaya başlamıştır. Daha sonra, dönemin meşhur âlimlerinden olan Cizre Müftüsü Molla Mahmut Bilge Efendi’den ders almaya başlamış, ancak müfü efendinin talebelerine vakit ayıramamasından dolayı medrese tahsiline kısa bir süre ara vermek zorunda kalmıştır. Bu kısa aradan sonra ilim tahsilini tamamlamak için Suriye’de ikamet eden Şeyh İbrahim Hakkı el-Basretî’nin (ö.1963) yanına gitmiş ve onun yanında tahsiline devam etmiştir. Bu arada Şeyh İbrahim Hakkı el-Basreti’den tasavvuf icazeti de almıştır. Türkiye’ye döndükten sonra tekrar Suriye’ye giderek Derik ilçesinde bulunan Molla Ahmet Kürdî elBafevî14(ö.1960’lı yılar) Hoca’dan iki sene ders almış ve tahsilini tamamladıktan sonra ilmi icazetini alarak Türkiye’ye dönmüştür.

Kitabın Yazarı Hüseyin Özden Kimdir

Şırnak’ın Cizre ilçesine bağlı Dirsekli (Baska) köyünde dünyaya geldi. İlk ve ortaöğretimini Kasrik Beldesi ve Cizre’de (Dirsekli Köyü) tamamladı. 2011 yılında Cizre İmam Hatip Lisesi’nden, 2017 yılında Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nden mezun oldu. 2019 yılında İmam-Hatiplik görevine başladı. 2026 yılında Şırnak Üniversitesi, Fıkıh bilim dalında “Şırnaklı Bir Âlim Feyzullah Erzen’in Usûlî ve Fıkhî Görüşleri” adlı yüksek lisans çalışmasını başarıyla tamamladı. Halen İmam-Hatiplik görevine devam etmekte olup, evli ve üç çocuk babasıdır.