TÜİK VERİLERİ ORTAYA KOYDU: GÜNEYDOĞU ANADOLU GIDAYA, İSTANBUL KİRAYA HARCIYOR

İstanbul, Türkiye genelindeki tüketim harcamalarının yüzde 25,6’sını tek başına gerçekleştirirken, Güneydoğu Anadolu Bölgesi bütçesinden gıdaya ayırdığı yüzde 27,1’lik payla öne çıktı. İstanbul’da konut ve kira harcamaları ağırlık kazanırken, Güneydoğu’da gıda harcamalarının yüksek payı dikkat çekti.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Hanehalkı Tüketim Harcaması (Bölgesel) araştırmasının sonuçlarını açıkladı. Veriler, Türkiye’nin farklı bölgelerinde tüketim alışkanlıklarının ve hane bütçelerinin nasıl şekillendiğini ortaya koydu. Araştırma, bir yandan İstanbul’un ülke genelindeki tüketim harcamalarında açık ara önde olduğunu gösterirken, diğer yandan Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde gıda harcamalarının hane bütçesindeki ağırlığını ortaya çıkardı.

TÜKETİMİN MERKEZİ İSTANBUL

İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması (İBBS) 1’inci Düzey verilerine göre, Türkiye’deki toplam hanehalkı tüketim harcamalarının yüzde 25,6’sı İstanbul’da gerçekleşti. İstanbul’u yüzde 14,5 ile Ege, yüzde 12,6 ile Akdeniz Bölgesi izledi.

Tüketim harcamalarından en düşük payı yüzde 1,4 ile Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi alırken, Ortadoğu Anadolu yüzde 2,5, Doğu Karadeniz ise yüzde 2,8 payda kaldı.

İstanbul’un eğitim hizmetleri harcamalarındaki yüzde 38,3’lük, lokanta ve konaklama hizmetlerindeki yüzde 32,2’lik payı da bölgenin ekonomik büyüklüğünü ortaya koydu. Konut ve kira harcamalarının yüzde 28,4’ü, eğlence, spor ve kültür harcamalarının yüzde 27,3’ü de İstanbul’da gerçekleşti.

GÜNEYDOĞU’DA HANE BÜTÇESİNİN AĞIRLIĞI GIDADA

Araştırmanın öne çıkan sonuçlarından biri, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde gıda ve alkolsüz içeceklerin hanehalkı tüketim harcamaları içerisindeki payı oldu.

Bölgesel harcama dağılımına göre Güneydoğu Anadolu’da haneler, toplam tüketim bütçelerinin yüzde 27,1’ini gıda ve alkolsüz içeceklere ayırdı. Bu oran, Türkiye’de İBBS 1’inci Düzey bölgeleri arasında en yüksek seviye olarak kayıtlara geçti.

Buna karşılık İstanbul’da gıda ve alkolsüz içeceklerin hanehalkı tüketim harcamaları içindeki payı yüzde 14,2’de kaldı. Böylece iki bölge arasında gıdanın toplam hane bütçesindeki ağırlığı bakımından belirgin bir fark ortaya çıktı.

Ancak bu oranlar, bölgelerin gıdaya yaptığı toplam harcamayı değil, kendi tüketim bütçeleri içinde gıdaya ayırdıkları payı gösteriyor.

İSTANBUL’DA KONUT VE KİRA ÖNE ÇIKIYOR

Hane bütçelerinin dağılımında konut ve kira harcamaları da önemli bir yer tuttu. İBBS 1’inci Düzey bölgeleri arasında konut ve kiraya en yüksek payı yüzde 29,6 ile İstanbul ayırdı. Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi ise yüzde 22,1 ile bu harcama grubunda en düşük paya sahip oldu.

Ulaştırma harcamalarında ise Batı Marmara yüzde 23,3 ile ilk sırada yer aldı. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde ulaştırmanın payı yüzde 16,5 olarak belirlendi.

Veriler, bölgelerin tüketim önceliklerinin farklılaştığını gösterirken, konut, ulaşım ve gıdanın hane bütçelerinde belirleyici harcama kalemleri olmayı sürdürdüğünü ortaya koydu.

İSTANBUL, ANKARA VE İZMİR İLK SIRALARDA

İBBS 2’nci Düzey sınıflandırmasına göre de Türkiye’deki toplam hanehalkı tüketim harcamalarının yüzde 25,6’sı İstanbul’da gerçekleşti. Ankara yüzde 8,3 ile ikinci, İzmir yüzde 6,5 ile üçüncü sırada yer aldı. Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova’yı kapsayan bölgenin payı ise yüzde 5,7 oldu.

En düşük payı yüzde 0,5 ile Ağrı, Kars, Iğdır ve Ardahan’ı kapsayan TRA2 bölgesi aldı. Kastamonu, Çankırı ve Sinop’un yer aldığı bölge yüzde 0,7 ile bu sıralamada ikinci en düşük paya sahip oldu.

GIDADA ŞANLIURFA VE DİYARBAKIR DİKKAT ÇEKTİ

İBBS 2’nci Düzey verileri, Güneydoğu Anadolu Bölgesi içindeki farklılıkları da ortaya koydu. Şanlıurfa ve Diyarbakır’ı kapsayan TRC2 bölgesi, hanehalkı tüketim harcamaları içerisinde gıda ve alkolsüz içeceklere ayırdığı yüzde 29,6’lık payla Türkiye genelinde ilk sırada yer aldı.

İstanbul’da ise aynı harcama grubunun payı yüzde 14,2 olarak ölçüldü.

Konut ve kira harcamalarında İzmir yüzde 30,2 ile ilk sıraya yerleşirken, Van, Muş, Bitlis ve Hakkari’yi kapsayan TRB2 bölgesi yüzde 19,6 ile en düşük paya sahip oldu.

Ulaştırma harcamalarında Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova’nın yer aldığı TR42 bölgesi yüzde 25 ile öne çıktı. Şanlıurfa ve Diyarbakır’ı kapsayan TRC2 bölgesi ise yüzde 12,9 ile ulaştırmaya en düşük payı ayıran bölge oldu.

VERİLER BÖLGESEL TÜKETİM FARKLILIKLARINI GÖSTERDİ

TÜİK’in 2025 yılı araştırması, Türkiye’de toplam tüketim harcamalarının büyük bölümünün İstanbul’da yoğunlaştığını, hane bütçelerinin dağılımında ise bölgesel farklılıkların belirginleştiğini ortaya koydu.

İstanbul’da konut ve kira harcamalarının öne çıkması, Güneydoğu Anadolu’da ise gıda harcamalarının bütçedeki yüksek payı dikkat çekti. Özellikle Şanlıurfa ve Diyarbakır’ı kapsayan bölgede gıdanın yüzde 29,6’lık paya ulaşması, tüketim harcamalarının bölgelere göre farklı bir görünüm sergilediğini gösterdi.