Şehr-i Nuh’tan Enerji Üssüne: Şırnak’ın 36 Yıllık Büyük Dönüşümü

TBMM kararıyla 1990'da il olan Şırnak, geçen 36 yılda lojistik hatları, Cudi tünelleri, üniversitesi ve turizm rotalarıyla sosyo-ekonomik bir devrim yaşadı. İşte Şehr-i Nuh'un dünü ve bugünü...

Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından 16 Mayıs 1990 tarihinde kabul edilen 3647 sayılı kanunla Siirt ilinden ayrılarak Türkiye'nin 73. ili statüsünü kazanan Şırnak, aradan geçen 36 yılda sanayi, enerji, tarım ve inanç turizmi merkezine dönüştü. "Şehr-i Nuh" olarak anılan kent; yedi ilçesinin tamamına yayılan ekonomik hamleleri, devasa altyapı projeleri ve Gabar Dağı'ndaki petrol keşifleriyle dikkat çekiyor.

Şırnak'ın idari bağımsızlık kararından bugüne uzanan sosyo-ekonomik dönüşüm süreci ve kentin yeni çehresi şu şekilde kayıtlara geçti:

Siyasi Karar, Ankara'ya Bağlanma Süreci ve Özal'a Duyulan Sevgi

İl olmadan önce Siirt iline bağlı bir ilçe olan Şırnak'ın idari yapısı, dönemin 47. Hükümet Başbakanı Yıldırım Akbulut ve bakanlar kurulu tarafından hazırlanan kanun tasarısıyla yeniden şekillendirildi.

Dönemin Cumhurbaşkanı Turgut Özal tarafından imzalanarak 18 Mayıs 1990'da Resmi Gazete'de yayımlanan kanunla Şırnak, doğrudan Ankara'ya yani merkeze bağlı bir il statüsü kazandı. Kentin sınırları belirlenirken Siirt'ten Şırnak merkez ve Güçlükonak; Mardin'den İdil, Cizre ve Silopi; Hakkari'den ise Uludere ve Beytüşşebap ilçeleri yeni kurulan vilayete bağlandı.

Turgut Özal'ın vizyoner yaklaşımıyla imzalanan bu karar, Şırnak genelinde ve bağlı tüm ilçelerde çok büyük bir sevinç ve coşkuyla karşılandı. Bölgenin sosyo-ekonomik kaderini değiştiren bu adım, Şırnak halkı ile Özal arasında sarsılmaz bir gönül bağı kurdu. Kentin il yapılmasını sağlayan lider olarak hafızalara kazınan ve Şırnaklıların gönlünde çok özel, sevilen bir yere sahip olan Özal, bugün bile bölgede büyük bir saygı ve minnetle anılmaya devam ediyor.

İnanç Turizminin Kalbi: Tarihi Cizre Mekanları

Şırnak'ın kültürel ve inanç turizmi potansiyelinin büyük bir kısmını Cizre ilçesi oluşturuyor. İlçe, her yıl çok sayıda yerli ve yabancı turisti ağırlayan köklü bir mirasa ev sahipliği yapıyor:

• Nuh Peygamber Türbesi: Büyük tufanın ardından insanlığın ikinci fesihi olarak kabul edilen Hz. Nuh'un kabri, inanç turizminin odağında yer alıyor.

  

• Kırmızı Medrese: 14. yüzyılda Cizre Azizan Beyliği döneminde inşa edilen yapı, kendine has kırmızı tuğlalarıyla doğunun en köklü ilim merkezlerinden biri sayılıyor.
• Mem û Zîn Türbesi: Edebiyat tarihinin en büyük aşk destanlarından olan, ilahi aşkı tasvir eden Mem ve Zîn'in ortak kabri kültürel çekim merkezi konumunda bulunuyor.

  

• İsmail Ebul-İz El-Cezeri Türbesi: Sibernetik ve robotiğin kurucusu ünlü İslam alimi El-Cezeri'nin kabri, bilim tarihi meraklılarının ilk durakları arasında yer alıyor.

Lojistik Kapı: Şerafettin Elçi Havalimanı

Kentin turizm, ticaret ve sanayi alanındaki coğrafi izolasyonunu kıran en stratejik yatırım Şırnak Şerafettin Elçi Havalimanı oldu. Cizre-İdil aksı üzerinde faaliyet gösteren modern havalimanı; İstanbul ve Ankara gibi büyük şehirlere kesintisiz ulaşım imkanı tanıyor.

Havalimanı, Habur Sınır Kapısı lojistik hattını kullanan iş insanlarına ticari kolaylık sağlarken, bölgeye yönelik kültür turlarını da doğrudan canlandırıyor.

Gabar Dağı'nda Enerji Devrimi: Günlük 81 Bin Varil Üretim

Şırnak, günümüzde Türkiye'nin en kritik enerji üslerinden biri haline gelmiş durumda. Gabar Dağı sahasında yürütülen arama ve sondaj faaliyetleri neticesinde, Mayıs 2026 itibarıyla günlük yüksek kaliteli petrol üretimi 81 bin varil seviyesini aşarak tarihi bir rekor kırmış bulunuyor.

100'e yakın aktif kuyuda çalışmalar sürerken, Şırnak "Türkiye'nin en çok petrol üreten ili" unvanını elinde bulunduruyor.

Cudi Dağı Tünelleri ile Kesintisiz Lojistik Akış

Sarp dağlık coğrafyanın getirdiği ulaşım zorlukları, Cudi Dağı’na inşa edilen ikiz tüneller ve viyadük projeleriyle kalıcı olarak aşıldı. Kış aylarında geçit vermeyen dik virajların modern tünellerle düzleştirilmesi, Şırnak il merkezi ile ilçeleri arasındaki bağı kuvvetlendirdi.

Proje aynı zamanda Irak’a açılan Habur Sınır Kapısı’na giden uluslararası lojistik koridorun güvenli ve kesintisiz akmasını sağladı.

Şırnak Üniversitesi ile Bilimsel Dönüşüm

2008 yılında kurulan Şırnak Üniversitesi, kentin akademik, sosyal ve kültürel lokomotifi oldu.

Bünyesindeki fakülteler ve araştırma merkezleriyle binlerce gence yükseköğrenim imkanı sunan üniversite; bölgedeki madencilik, teknoloji ve tarım odaklı çalışmalara bilimsel altyapı desteği sağlayarak kentin genelinde genç nüfus için en büyük sosyal yaşam alanı kimliğini taşıyor.

Tarımsal Kalkınma: Silopi Ovası’nda Yer Fıstığı Mucizesi

Sulu tarım projelerinin hayata geçirilmesiyle Şırnak genelinde ürün çeşitliliği arttı. Silopi ilçesinde 75 dekarı aşkın alanda yapılan üretimle yıllık yer fıstığı rekoltesi 40 bin ton seviyesine ulaştı.

Bölgede kurulan entegre paketleme ve işleme tesisleriyle birlikte Şırnak, Türkiye'nin yer fıstığı ihtiyacının yaklaşık yüzde 15'ini tek başına karşılayarak ülke genelinde üçüncü büyük üretici konumuna yerleşti.

Ekoturizm ve Şifa Kaynakları: Kanyonlar, Yaylalar, Kaplıcalar

Kent, doğa ve sağlık turizminde de bakir coğrafyasıyla yeni rotalar sunuyor:

• Cehennem Deresi Kanyonu: İdil ve Güçlükonak sınırlarında konumlanan dik yamaçları, derin vadisi ve endemik bitki örtüsüyle ekoturizmin ve doğa sporlarının yeni merkezi oldu.

  

• Faraşin Yaylası: Beytüşşebap sınırları içerisinde, yüksek rakımdaki menderesleri ve zengin florasıyla hem arıcılık ve göçer hayvancılığın kalbi hem de yayla turizminin adresi durumunda bulunuyor.
• Belkıs Ana (Hısta) Kaplıcası: Güçlükonak ilçesinde Dicle Nehri kıyısında yer alan tarihi termal kaynak, romatizmal ve cilt hastalıklarına şifa arayanların uğrak noktasıdır.

  

• Zümrüt Kaplıcası: Beytüşşebap Ilıcak köyündeki jeotermal kaynak, bölgenin sağlık turizmi altyapısını güçlendiriyor.

1990 yılında Turgut Özal'ın imzası ve meclis kararıyla il yapılan Şırnak; Gabar'daki petrolü, Cizre'deki tarihi, Silopi'deki tarımı, Beytüşşebap'taki yaylaları ve İdil'deki kanyonlarıyla, bölgesel kalkınma vizyonunu coğrafyasının her noktasında sürdürülebilir yatırımlarla taçlandırmaya devam ediyor.