Genç Nüfusuyla Öne Çıkan Şırnak’ta Beyin Göçü Endişesi

TÜİK’in 2025 verilerine göre üniversite mezunlarının beyin göçü oranı yüzde 2,2’ye yükselirken, erkek mezunlarda bu oran yüzde 2,7 oldu. Genç nüfusuyla dikkat çeken Şırnak’ta ise rapor, eğitimli gençlerin geleceği ve kentteki istihdam olanaklarını yeniden gündeme taşıdı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Yükseköğretim Beyin Göçü İstatistikleri 2025 raporunu yayımladı. Eğitimli nüfusun yurt dışına göçünü ortaya koyan veriler, Türkiye’de yükseköğretim mezunlarının yurt dışında uzun süreli ikamet etme eğiliminin son yıllarda yeniden yükselişe geçtiğini gösterdi. Özellikle genç nüfusuyla öne çıkan Şırnak açısından da dikkatle değerlendirilmesi gereken rapor, eğitim, istihdam ve geleceğe ilişkin beklentileri yeniden gündeme taşıdı.

TÜİK’in açıkladığı verilere göre, 2025 yılında Türkiye’de lisans eğitimini tamamladıktan sonra yurt dışında uzun süreli ikamet eden mezunların oranı yüzde 2,2 olarak gerçekleşti. Böylece yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı, 2016 yılında yüzde 1,6 olan seviyesinden son 10 yılda önemli ölçüde yükseldi.

Raporda yer alan yıllık veriler, beyin göçü oranının 2022 yılında yüzde 2,1’e ulaştığını, 2023 ve 2024 yıllarında yüzde 2 seviyesinde gerçekleştiğini, 2025 yılında ise yüzde 2,2’ye yükseldiğini ortaya koydu.

Erkek mezunlarda oran yüzde 2,7’ye çıktı

TÜİK verilerinde cinsiyete göre dağılım da dikkat çekti. 2025 yılında yurt dışına göç eden erkek lisans mezunlarının oranı yüzde 2,7 olurken, kadın mezunlarda bu oran yüzde 1,8 olarak kayıtlara geçti.

Bir önceki yıl erkek mezunlarda yüzde 2,4, kadın mezunlarda ise yüzde 1,6 olan oranların yükselmesi, beyin göçünün yalnızca belirli bir kesimin değil, yükseköğretim mezunlarının farklı gruplarının da gündeminde olduğunu ortaya koydu.

Veriler, üniversite mezunlarının eğitimlerini tamamladıktan sonra yurt dışında yaşamayı ve kariyerlerini farklı ülkelerde sürdürmeyi tercih eden kesiminin arttığını gösterirken, Türkiye’de nitelikli iş gücünün geleceğine ilişkin tartışmaları da beraberinde getirdi.

Şırnak’ın genç nüfusu ve gelecek beklentileri

Genç nüfus oranıyla Türkiye’nin dikkat çeken illeri arasında yer alan Şırnak’ta, eğitimli gençlerin geleceği ve kentteki istihdam olanakları büyük önem taşıyor.

Üniversite eğitimi için Şırnak’tan farklı illere giden gençlerin mezuniyet sonrasında nerede yaşayacağı, hangi alanlarda çalışacağı ve kendi memleketlerinde gelecek kurup kuramayacağı, kentin kalkınması açısından önemli başlıklar arasında yer alıyor.

TÜİK’in yayımladığı rapor, Türkiye genelindeki beyin göçü eğilimini ortaya koyarken, Şırnak’a özel bir beyin göçü oranı veya il sıralaması içermiyor. Buna rağmen ülke genelindeki yükseliş, genç nüfusun yoğun olduğu kentlerde eğitimli insan kaynağının korunması ve geliştirilmesi konusunu daha da önemli hale getiriyor.

Şırnak’ın genç nüfus potansiyelinin ekonomik ve sosyal kalkınmaya dönüştürülmesi, eğitimli gençlerin kentte kalmasını sağlayacak çalışma alanlarının oluşturulması ve nitelikli istihdamın artırılması, önümüzdeki dönemin temel gündem maddeleri arasında gösteriliyor.

En yüksek beyin göçü bilişim ve teknoloji alanında

TÜİK’in eğitim ve öğretim alanlarına göre yayımladığı veriler, beyin göçünün belirli alanlarda daha yoğun olduğunu ortaya koydu.

2025 yılında yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranının en yüksek olduğu alan yüzde 7 ile bilişim ve iletişim teknolojileri oldu. Bu alanı yüzde 4,8 ile mühendislik, imalat ve inşaat; yüzde 2,7 ile doğa bilimleri, matematik ve istatistik izledi.

Hizmetler alanında oran yüzde 2,5, sosyal bilimler, gazetecilik ve enformasyon alanında yüzde 2 seviyesinde gerçekleşti.

Bilişim ve teknoloji alanındaki yüksek oran, dijitalleşmenin hız kazandığı günümüzde nitelikli insan kaynağının uluslararası hareketliliğini de gözler önüne serdi.

Özellikle teknoloji, mühendislik ve bilim alanlarında yetişen mezunların yurt dışına yönelmesi, Türkiye’nin eğitim yatırımları ile nitelikli iş gücünü ülkede tutma politikalarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koydu.

Tam burslu mezunlarda beyin göçü oranı yüzde 8,6

Raporda üniversite türü ve burs durumuna göre beyin göçü oranları da yer aldı.

2025 yılında devlet üniversitelerinden mezun olanlarda beyin göçü oranı yüzde 1,9, vakıf üniversitelerinden mezun olanlarda yüzde 4,4 olarak gerçekleşti.

Vakıf üniversitelerindeki burs durumuna göre yapılan değerlendirmede ise tam burslu mezunların beyin göçü oranı yüzde 8,6 oldu. Kısmi burslu mezunlarda bu oran yüzde 3,8, ücretli eğitim alan mezunlarda ise yüzde 3,7 olarak açıklandı.

Tam burslu mezunlarda görülen yüksek oran, akademik başarı ve nitelikli eğitim alan gençlerin yurt dışındaki kariyer fırsatlarına yönelme eğilimini gündeme taşıdı.

Mezunların ilk tercihi Almanya

TÜİK verilerine göre, 2025 yılında yurt dışına göç eden yükseköğretim mezunlarının en fazla tercih ettiği ülke Almanya oldu.

Yurt dışına göç eden lisans mezunlarının yüzde 22’si Almanya’ya yerleşirken, yüzde 16,9’u Amerika Birleşik Devletleri’ni tercih etti. Diğer ülkelerin toplam payı yüzde 11,4, Birleşik Krallık’ın payı yüzde 10,5, Hollanda’nın payı ise yüzde 8,3 olarak kaydedildi.

Kanada yüzde 5,2 ile öne çıkan diğer ülkeler arasında yer aldı.

Almanya ve ABD’nin ilk iki sırada yer alması, yükseköğretim mezunlarının yurt dışı tercihinde gelişmiş ülkelerin sunduğu eğitim, çalışma ve kariyer imkanlarının önemini ortaya koydu.

Türkçe eğitim alanlarda oran daha düşük

Yükseköğretim öğrenim diline göre yapılan değerlendirmede, 2025 yılında Fransızca eğitim alan mezunların beyin göçü oranı yüzde 10,5, Almanca eğitim alanların oranı yüzde 7,5, İngilizce eğitim alanların oranı ise yüzde 6,8 oldu.

Rusça eğitim alan mezunlarda oran yüzde 5, Türkçe eğitim alanlarda yüzde 1,2, Arapça eğitim alanlarda ise yüzde 0,6 olarak açıklandı.

Veriler, yabancı dilde eğitim alan yükseköğretim mezunlarının yurt dışına göç oranlarının Türkçe eğitim alan mezunlara göre daha yüksek olduğunu ortaya koydu.

Şırnak için önemli soru: Gençler kendi memleketlerinde gelecek kurabilecek mi?

TÜİK’in 2025 yılı beyin göçü istatistikleri, Türkiye genelinde yükseköğretim mezunlarının yurt dışına yönelme eğiliminin yükseldiğini ortaya koyarken, genç nüfusuyla öne çıkan Şırnak açısından da önemli bir değerlendirme alanı oluşturdu.

Şırnak’ta gençlerin eğitim hayatlarını tamamladıktan sonra kentte çalışma ve yaşam imkanlarına erişebilmesi, nitelikli insan kaynağının korunması ve yerel kalkınmanın sürdürülebilirliği bakımından önem taşıyor.

Kentte tarım, hayvancılık, sınır ticareti, sanayi, enerji ve hizmet sektörlerinde geliştirilecek istihdam imkanlarının, gençlerin gelecek beklentileri üzerinde etkili olabileceği değerlendiriliyor.

Ancak TÜİK’in yayımladığı rapor, Şırnak’tan yurt dışına göç eden üniversite mezunlarının sayısını veya oranını ayrı olarak açıklamıyor. Bu nedenle kent özelinde doğrudan bir beyin göçü sıralaması yapmak mümkün değil.

Buna karşın Türkiye genelinde beyin göçü oranının son 10 yılın en yüksek seviyesine ulaşması, Şırnak’ın genç nüfus potansiyelinin korunması ve eğitimli gençlerin kentte geleceğini kurabilmesi konusunu daha da önemli hale getiriyor.

TÜİK’in ortaya koyduğu tablo, yalnızca yurt dışına giden gençlerin sayısını değil, Türkiye’nin yetiştirdiği nitelikli insan kaynağını kendi geleceği için ne ölçüde değerlendirebildiği sorusunu da gündeme taşıyor.