Doğu coğrafyasının zorlu ama bir o kadar da cömert doğası, baharın gelişiyle birlikte bölge halkına eşsiz bir lezzet ve şifa kaynağı sunuyor. Şırnak ve ilçelerinde halk arasında "Soryaz" (Harput Soğanı) olarak bilinen, sarp dağların zirvelerinden binbir emekle toplanan yabani sarımsak türü, bu yıl da bölge gastronomisinin ve pazar tezgahlarının gözbebeği oldu. Ancak soryaz severlere kötü bir haberimiz var: Kısa süren mevsimi ve yoğun talep nedeniyle Şırnak genelinde tezgahlardaki tüm soryaz stokları tamamen tükendi!
Sarp Uçurumlardan Gelen Şifa: Nereden, Nasıl Toplanıyor?
Soryaz, öyle her yerde kolayca biten sıradan bir ot değil. O tam anlamıyla bir dağ dikbaşlısı. Şırnak'ta başta Cudi Dağı, Gabar Dağı, Faraşin Yaylası, Beytüşşebap ve Uludere’nin el değmemiş, sarp ve dikey kayalıklarının eteklerinde, karların erimesiyle birlikte yüzünü gösteriyor.
Köylüler, sabahın ilk ışıklarıyla birlikte kilometrelerce tırmanarak, sadece nisan ve mayıs aylarında yetişen bu kırmızı saplı, keskin aromalı bitkiyi uçurumlardan binbir güçlükle topluyor. Doğal yaşamın kalbinden süzülen soryaz, toplandığı an pazar tezgahlarında yerini alıyor.
Kilosu Altın Değerinde: 150 ile 200 TL Arasında Alıcı Buldu
Doğal ortamından toplanmasının getirdiği zorluk ve kısa ömürlü olması, soryazı pazarın en kıymetli ürünlerinden biri haline getirdi. Bu sezon kilosu 150 TL ile 200 TL arasında değişen fiyatlarla satışa sunulan soryaz, fiyatına rağmen adeta kapış kapış gitti. Şırnaklıların kışlık salamura yapmak, dondurucuda saklamak ve taze taze tüketmek için yoğun ilgi gösterdiği yeşil altın, tezgahlara inmesiyle bitmesi bir oldu. Şu an Şırnak pazarında soryaz bulabilmek neredeyse imkansız.
Şırnak Gastronomisinin Zirvesi: Patentli "Cudi Pilavı"nın Gizli Sırrı
Soryaz sadece evlerde kavrularak ya da yumurtayla kızartılarak tüketilmiyor; o artık tescilli ve uluslararası platformlarda boy gösteren bir gurme lezzet! Şırnak'ın Silopi ilçesinde aşçı Zeki Karaaslan tarafından Cudi Dağı’nın zengin bitki örtüsünden ilham alınarak geliştirilen ve resmi olarak patenti alınan ünlü "Cudi Pilavı"nın en temel gizli malzemesi işte bu soryaz bitkisi.
Öğütülmüş buğday, et, nohut ve kuyruk yağının Cudi Dağı’ndan toplanan soryaz ve dağ kekiğiyle harmanlanmasıyla yapılan bu patentli yemek, Şırnak'ın gastronomi kültürünü dünyaya tanıtıyor. Hatta geçtiğimiz dönemlerde düzenlenen festivalde binlerce kişiye ikram edilen Cudi Pilavı, uluslararası yemek yarışmalarında da Şırnak mutfağının gururu oldu.
Hem Damak Çatlatıyor Hem Şifa Dağıtıyor
Şırnak Üniversitesi laboratuvarlarında yapılan araştırmalarla da kanıtlandığı üzere soryaz; Alzheimer, diyabet ve glokom (göz tansiyonu) gibi modern çağın hastalıklarına karşı güçlü bir koruyucu kalkan görevi üstleniyor.
Mevsimi bitmiş ve tezgahlar boş kalmış olsa da, soryaz Şırnak'ın sadece mutfağını değil; dağ kültürünü, emeğini ve tescilli lezzetlerini süslemeye devam edecek gibi görünüyor. Gelecek baharda soryaz kuyruğuna girmek isteyenlerin elini çabuk tutması gerekecek!