Uzmanından süt dişleri uyarısı: "süt dişleri okul başarısını etkiliyor"

Öğretim Üyesi Uzm. Dr. Hülya Çerçi Akçay, süt dişlerinin "nasıl olsa düşecek" düşüncesiyle ihmal edilmemesi gerektiğini belirterek, diş çürüklerinin çocukların yalnızca ağız sağlığını değil, beslenme ve okul başarısını da olumsuz etkilediğine de dikkati çekti. Ayrıca Akçay, çocukların dişlerinin 7 yaşına kadar veliler tarafından fırçalanması gerektiğini söyleyerek, ebeveynlere önemli uyarılarda bulundu.
Kocaeli Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi (KOSTÜ) Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi Pedodonti Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Hülya Çerçi Akçay, süt dişlerinin tedavisi, florür kullanımı ve diş fırçalama alışkanlıkları üzerine doğru bilinen yanlışları anlattı. Akçay, süt dişlerinin tedavi edilmesine gerek olmadığı, florürün zararlı olduğu ve diş fırçalamanın öneminin yeterince bilinmediği yönündeki yanlış inanışların oldukça yaygın olduğunu ifade etti.

"Bilimsel araştırmalar gösteriyor ki, çocuğun okul başarısı bile süt dişlerindeki çürükler nedeniyle etkilenebiliyor"
Süt dişlerinin 10-12 yıl boyunca ağızda kaldığını hatırlatan Akçay, "Velilerimizden en sık duyduğumuz yanlış inanışlardan birisi, 'Hocam bu süt dişi değil mi? Altından daimi diş gelmiyor mu? Neden bu dişi tedavi etmek zorundayız?' gibi sorular oluyor.
Süt azı dişi 10-12 sene boyunca ağızda varlığını sürdürüyor. Çocuk bu dişlerle yemek yiyor, bu dişlerle konuşuyor, bu dişlerle çiğneme fonksiyonunu gerçekleştiriyor. Eğer bu dişler sağlıksız olduğunda, çürük olduğunda çocuk yeme içme davranışlarını gerçekleştiremeyebiliyor. Hatta bilimsel araştırmalar gösteriyor ki, çocuğun okul başarısı bile bu süt dişlerindeki çürükler nedeniyle etkilenebiliyor. O nedenle biz süt dişlerindeki çürükleri olabildiğince erken tedavi etmeye çalışıyoruz" dedi.

"Çocukların daha dişleri ağrımadan diş hekimiyle tanışmasını öneriyoruz"
Çocukların dişleri ağrımadan diş hekimiyle tanışması gerektiğinin altını çizen Uzm. Dr. Hülya Çerçi Akçay, ağrının, dişin tedavi edilme şansının kaybedilmiş olabileceği anlamına geldiğini vurguladı. Akçay, "Örneğin bazı veliler tarafından 'Çocuğumun dişi ağrımıyor. Getirmeme gerek var mı?' deniliyor. Bu kesinlikle yanlış çünkü ağrı, bizim için artık o dişin son aşamaya ulaştığını gösteriyor. Ağrısı demek, dişin belki de tedavi edilme şansının kaybedilmiş olması anlamına geliyor. Bu nedenle biz, çocukların daha dişleri ağrımadan diş hekimiyle tanışmasını öneriyoruz. Genelde biz ilk diş düşer düşmez veya bir yaş doğum gününde çocukların dişlerini görmek istiyoruz. Bazen velilerimiz, 'Hocam bu çok erken değil mi?' diye sorabiliyor. Hayır değil. Diş koltuğuna otursun, bir diş hekimini görsün. Burada neler oluyor, neler yapılıyor görsün. Bu sadece çocuğun dişlerini muayene etmek veya tedavi etmek değil, aynı zamanda anne ve babalara gerekli diyet önerilerini vermek, çocuğun diyet alışkanlıklarını sorgulamak ve burada önemli önerilerde bulunmak için de faydalı bir muayene seansı oluyor. Sadece çocuk için değil, sizin için de bir muayene seansı planlamış oluyoruz bu 1 yaş doğum günüyle birlikte" diye konuştu.

Florür uyarısı
Florürün çürük önleme etkinliği kanıtlanmış tek mineral olduğunu aktaran Akçay, miktar ve dozun hastaya göre planlanması gerektiğini ifade ederek şunları kaydetti:
"Florürün dozunu, miktarını ve hastaya göre tedavi planı uygulamamız gerekir. Her çocuk mutlaka kullanmak zorunda mı? Buna karar verirken vakaya yönelik olarak çocuğun 'Yeme içme alışkanlıkları nasıl, gece beslenmesi var mı, çok fazla şekerli gıda veya karbonhidrat tüketiyor mu?' Bunları irdeledikten sonra çocuğun oral hijyen alışkanlıklarını düzenlememiz gerekiyor. Doğal olan her şey gerçekten sağlıklı mıdır? Doğal olan her şey gerçekten bir şeyleri tedavi eder veya önler mi? Hayır. Bizim için önemli olan bilimsel etkinliği kanıtlanmış ürünlerin kullanılmasıdır. Florür, diş hekimliği camiasında bilimsel etkinliği kanıtlanmış, çürük önleme etkinliği olan, var olan çürüklerin geri döndürülmesini sağlayan tek mineraldir. O nedenle mutlaka diş hekiminize danışarak nasıl kullanmanız gerektiğini öğrenmelisiniz."

"Organik, doğal dediğimiz her şey her zaman bizlere ve çocuklarımıza iyi gelmiyor"
Organik" veya "doğal" olarak adlandırılan her gıdanın dişlere iyi gelmediğine de dikkati çeken Akçay, "Şeker tüketiminin miktarı mı önemli, sıklığı mı önemli? Velilerimiz, 'Hocam benim çocuğum organik sıkılmış meyve sularını içiyor' diyor fakat bunu gün içinde sürekli yudumluyor mu? Ağız içerisinde sürekli bir şeker mi var? Bu bizim için önemli. Ağız içinde sürekli yudumlama şeklinde şekere maruz kaldığında dişler henüz kendini toparlama imkanı bulamadan tekrar tekrar asit ataklarına maruz kalıyor. Bu da çürüğün en büyük etkenlerinden biri oluyor. O nedenle organik, doğal dediğimiz her şey her zaman bizlere ve çocuklarımıza iyi gelmiyor" değerlendirmesinde bulundu.

"Anne sütünü kesinlikle öneriyoruz fakat...."
Anne sütünün en değerli besin olduğunu da hatırlatan Çocuk Diş Hekimliği Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Hülya Çerçi Akçay, sözlerine şöyle devam etti:
"Anne sütünü kesinlikle öneriyoruz fakat burada önemli olan şu; gece beslenmesinde anne sütü aldıktan sonra çocukların ağız içerisindeki süt artıklarını temizleyebildik mi? Özellikle gece beslemelerinden sonra bu bizim için önemli. Çocuklar gece biberonla uyuya kalabiliyor. Bu durumda mama veya anne sütü sürekli dişlerle temas eder pozisyonda oluyor. Az önce de söylediğim gibi, sıklık önemli. Diş kendini toparlamaya vakit bulamadan direkt çürümeye başlıyor. 30 dakika içerisinde tükürüğümüzün çürük yapıcı etkiyi nötrleme etkisi var. Fakat çocuk 30 dakikada bir, saat başı sürekli bir şeyler atıştırıyor, sürekli meyve suyu yudumluyorsa bu kabul ettiğimiz durum değil. Bu aralıklardan sonra bir su içmek, suyla ağzı nötrlemek veya peynir tüketmek çok önemli. Özellikle ara öğünlerde kaşar peyniri, beyaz peynir gibi antikariyojenik etkisi olan gıdaların tüketilmesi çocuklarda çürük riskinin azalmasını sağlıyor. Ama yine en başa geliyoruz. Daha çürük oluşmadan diş hekimine geldiğinizde zaten diş hekimi size çocuğun diyet alışkanlıklarını sorgulayarak gerekli önerilerde bulunacaktır."

"7 yaşına kadar dişleri veliler fırçalamalı"
Çocukların sabah kahvaltıdan sonra ve gece yatmadan önce dişlerini fırçalaması gerektiğini hatırlatan Akçay, motor becerileri henüz tam gelişmediği için 6-7 yaşına kadar çocukların dişlerinin veliler tarafından fırçalanmasını, 10 yaşına kadar da fırçalama işleminin ebeveyn kontrolünde yapılmasını tavsiye etti.
Ortodontik tedaviler (tel tedavisi) için 12 yaşını beklemenin yanlış bir inanış olduğuna da değinen Akçay, erken yaşlarda fark edilen iskeletsel veya dişsel problemlere erken müdahale edilmesinin, ilerleyen yaşlardaki tedavi süreçlerini kısalttığını ve kolaylaştırdığını kaydetti.

"Bu durum nadir görülse de normaldir"
Diş çıkarma döneminde beslenmeye de dikkat edilmesi gerektiğinin altını çizen Uzm. Dr. Hülya Çerçi Akçay, uyarılarını şöyle noktaladı:
"Bu süreçte çocuğu rahatlatmak için daha soğuk, yutma riski düşük gıdalar tercih edilebilir. Örneğin buzdolabında soğutulmuş sebzeler, bazı güvenli gıdalar veya diş etine masaj yapabilecek soğuk materyaller kullanılabilir. Ayrıca buzlukta bekletilmiş diş kaşıyıcılar da güvenli bir alternatif olabilir. Anestezik etkili diş jelleri ise çocuklarda genellikle önermiyoruz. Bunun yerine daha temiz içerikli ve hekim tarafından uygun görülen ürünler tercih edilmelidir. Dişlerin çıkma zamanı da her çocukta farklılık gösterebilir. Genellikle 5-6 ay civarında beklenir ancak 2 yaşına kadar gecikmeler normal kabul edilebilir. Fakat burada yine çocuk doktoruyla konsültasyon yapmak, kan değerlerinde herhangi sıkıntı olup olmadığını mutlaka kontrol ettirmek önemli. Fakat her çocuğun dişi mutlaka 5 aylıkken çıkar, mutlaka alt ön diş çıkar diye bir kaide yok. Süt dişlenme dönemi çok farklılık gösteriyor. Ayrıca bazı bebekler doğuştan dişli olabilir. Bu durum nadir görülse de normaldir. Genellikle fazla dişlerdir ve emme sırasında ya da beslenmede sorun oluşturuyorsa hekim tarafından işlemle alınabilir."