Hürmüz alarmı dünya piyasalarını sarsarken Türkiye'nin enerji kalkanı Gabar oldu

Amerika-İsrail ile İran arasında tırmanan gerilim nedeniyle Hürmüz Boğazı'nda büyüyen kriz, küresel enerji piyasalarını alarm durumuna geçirdi. Petrol fiyatlarının 200 dolara kadar yükselebileceği senaryolar konuşulurken, Türkiye Gabar Dağı'nda günlük 81 bin varile ulaşan yerli petrol üretimiyle enerji arz güvenliğini güçlendiriyor ve cari açığa yılda yaklaşık 2 milyar dolarlık katkı sağlayarak küresel şoklara karşı stratejik avantaj elde ediyor.

Küresel enerji haritasını sarsan Amerika-İsrail ile İran gerilimi, Hürmüz Boğazı’nı yeniden dünyanın en kritik risk noktası haline getirdi. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği bu dar su yolundaki olası kesinti veya kapanma senaryoları, petrol fiyatlarını 100 doların üzerine taşıyıp 200 dolara kadar yükseltebilecek bir şok yaratma potansiyeli taşıyor. Bu tabloda en fazla etkilenecek ülkeler Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya devleri ile Irak, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ihracatçıları olurken; Türkiye, Gabar Dağı’ndaki yerli üretim hamlesiyle dışa bağımlılığını azaltma ve cari açığa yıllık yaklaşık 2 milyar dolarlık katkı sağlama yolunda önemli bir kalkan oluşturuyor.

Hürmüz Boğazı’nın kapanma riski: Küresel petrolde büyük şok

Hürmüz Boğazı, günlük 15-21 milyon varil civarında ham petrol ve ürünlerin yanı sıra LNG (Liquefied Natural Gas) akışının önemli bir bölümünü taşıyor. Boğazın fiilen veya fiilen kapanması durumunda küresel arzda 13-14 milyon varile varan günlük açığın ortaya çıkabileceğini, bunun da 1970’lerden bu yana en büyük enerji krizlerinden birine yol açabileceğini belirtiyor. Fiyatlar kısa sürede sert yükselişler yaşarken, navlun ve sigorta maliyetleri de katlanıyor.

En çok etkilenen ülkeler net:

Asya ithalatçıları: Çin (günlük 4-5,4 milyon varil), Hindistan (1,8-2,6 milyon), Japonya (1,5-1,7 milyon) ve Güney Kore (1,7-1,8 milyon). Bu ülkelerin Körfez bağımlılığı yüksek; rezerv kullanımı ve alternatif kaynak arayışları devreye girse de sanayi ve enflasyon baskısı kaçınılmaz.
Körfez ihracatçıları: Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt, BAE ve Katar. Petrol gelirlerinin büyük kısmı boğaz üzerinden gerçekleştiği için devlet bütçeleri ve döviz girdisi doğrudan darbe alıyor.
Diğerleri: Avrupa LNG fiyatlarında sıçrama, gübre ve petrokimya girdilerinde maliyet artışı, küresel enflasyon ve büyüme kayıpları (yüzlerce milyar dolarlık potansiyel).

Türkiye doğrudan Hürmüz’e bağımlı olmasa da küresel fiyat artışlarından etkileniyor. Enerji faturası (yıllık 60-70 milyar dolar bandında) yükselirken, yerli üretim bu şoku yumuşatan en önemli unsur haline geliyor.

179 aktif kuyudan günlük 81 bin varil, yıllık 2 milyar dolarlık cari açık desteği

Şırnak’ın Gabar Dağı, bir zamanlar terörle anılan topraklardan Türkiye’nin enerji bağımsızlığı sembolüne dönüştü. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın açıklamalarına göre, sahada günlük üretim 81 bin varile yükseldi. Yaklaşık 170-179 aktif kuyuyla sürdürülen üretim, Türkiye’nin yurt içi petrol üretiminin yüzde 44’ünü tek başına karşılıyor. Yüksek kaliteli (yaklaşık 43 gravite) petrol, rafinerilerde verimli işleniyor.

Bakan Bayraktar, “Gabar’da petrol üretimi yüzde 42 artarak günlük 81 bin varile ulaştı. Bu üretim, cari açığın azaltılmasına yıllık yaklaşık 2 milyar dolar katkı sağlıyor.” 2025’te Şırnak, Adıyaman ve Diyarbakır başta olmak üzere 161 kara sondajı tamamlanarak 62 milyon varillik yeni rezerv keşfedildi. 2026 hedefi karada ve denizde toplam 300 sondaj.

Bakan Bayraktar sosyal medyadan şu mesajı paylaştı: “Bir zamanlar terörle anılan bu dağlarda bugün Türkiye’nin en kaliteli petrolünü çıkarıyor, şehitlerimizin adını verdiğimiz petrol kuyularımızda 7/24 kesintisiz üretim yapıyoruz. Gabar’da her varil petrol, yalnızca ekonomik bir değer değil, milletimizin iradesinin ve Tam Bağımsız Türkiye hedefimizin de eseridir.”

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da Gabar’ın önemini netleştirdi: “Sadece Karadeniz’de değil, Gabar’da da tarih yazdık. Şırnak Gabar’da gerçekleştirilen petrol keşfimiz, Cumhuriyet tarihimizin en büyük petrol keşfi olarak kayıtlara geçti. Yurt içi petrol üretimimizin yüzde 44’lük kısmı sadece Gabar’daki kuyularımızdan gelmektedir. Türkiye Petrolleri’nin toplam 1 milyon varil petrol ve doğal gaz üreten bir şirket haline gelmesi için hem yurt içinde hem yurt dışında arama, sondaj ve üretim çalışmalarımızı artırarak sürdüreceğiz.”

Ekonomiye somut katkı ve bağımsızlık hamlesi

Gabar üretimi, Türkiye’nin günlük petrol ihtiyacının önemli bir bölümünü yerli kaynakla karşılayarak ithalat faturasını düşürüyor. Yıllık 2 milyar dolarlık cari açık katkısı, döviz rezervlerini desteklerken enerji arz güvenliğini güçlendiriyor. Bölgede istihdam, yatırım ve kalkınma etkisi de belirgin; Şırnak’a son 24 yılda 100 milyar liranın üzerinde kamu yatırımı yapıldığı belirtiliyor. Kato Dağı ve Faraşin Yaylası’nda yeni aramalar devam ederken, Diyarbakır’daki potansiyelin Gabar’ı iki-üç katına çıkarabileceği konuşuluyor.

Hürmüz kaynaklı küresel fiyat şokları sürerken, Gabar ve Karadeniz gazı gibi yerli kaynaklar Türkiye’nin “enerjide tam bağımsızlık” hedefine somut adımlar atmasını sağlıyor. Bakan Bayraktar’ın ifadesiyle: “Hedefimiz Türkiye’yi mutlak suretle enerjide bağımsızlığa kavuşturmaktır.” Bu hedef, hem ekonomik hem siyasi bağımsızlık anlamına geliyor.

Küresel enerji krizinin gölgesinde Gabar Dağı’ndan yükselen her damla petrol, Türkiye’nin dışa bağımlılığını azaltan ve ekonomisine doğrudan katkı sağlayan stratejik bir kalkan işlevi görüyor. Yeni sondajlar ve 100 bin varil hedefine ulaşma çabaları, bu kalkanı daha da güçlendirecek.