Dağdan Toplamaya Son! Endemik Bitkiler Artık Laboratuvar "Fabrikalarında"

Türkiye'nin zengin florasında bulunan ve halk arasında "çöven" olarak bilinen endemik bitki türü (Gypsophila arrostii), artık yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmayacak. Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (ISUBÜ) Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nilgün Göktürk Baydar tarafından yürütülen TÜBİTAK 1001 destekli proje, doğadaki bitkilere zarar vermeden laboratuvar ortamında tıbbi değer üreten bir sistemi hayata geçirdi.

Doğadakinden Daha Güçlü: Laboratuvar Üretimi

Özellikle kanser, antioksidan ve antimikrobiyal çalışmalarda kullanılan saponin bileşiklerini hedef alan çalışmada şaşırtıcı bir sonuca ulaşıldı. Yapılan HPLC analizleri, laboratuvar ortamında özel protokollerle geliştirilen köklerin, doğada kendiliğinden yetişen bitkilere göre çok daha yüksek oranda değerli metabolit içerdiğini ortaya koydu.

Nanoteknoloji ve Moleküler Hassasiyet

Proje kapsamında bitki parçaları sıvı kültür ortamında çoğaltılırken, verimi artırmak için nanopartikül temelli yöntemler kullanıldı. Prof. Dr. Baydar, kalsiyum karbonat nanopartiküllerine yüklenen maddelerle bitkinin savunma mekanizmalarını tetiklediklerini ve bu sayede ilaç sanayisi için hayati önem taşıyan sekonder metabolit üretimini maksimize ettiklerini belirtti.

Kanser ve Bakterilerle Savaşta Yeni Silah

SDÜ Eczacılık Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ebru Ünal’ın da dahil olduğu ekip, üretilen ekstraktların hastalık yapıcı patojenler üzerinde anlamlı düzeyde antibakteriyel etki gösterdiğini kanıtladı. Proje, sadece akademik bir başarı değil, aynı zamanda sanayiye entegre edilebilecek ölçeklenebilir ve çevre dostu bir üretim modeli sunmasıyla stratejik önem taşıyor.