Araştırmalara göre günlük 100 gram ilave kırmızı et tüketimi kolon kanseri riskinde yaklaşık yüzde 17, günlük 50 gram işlenmiş et tüketimi ise yaklaşık yüzde 18 artışla ilişkilendiriliyor.
Beslenme alışkanlıklarının kanser riski üzerindeki etkileri, halk sağlığı alanında önemini koruyor. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Şevket Özkaya, özellikle kırmızı et ve işlenmiş et ürünlerinin tüketim miktarına dikkat edilmesi gerektiğini belirterek bu ürünlerin kolon kanseriyle ilişkisine ilişkin bilimsel değerlendirmelerde bulundu.
Dünya Sağlık Örgütüne bağlı Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC), kırmızı eti kanserojen olma ihtimali bulunan Grup 2A kategorisinde, işlenmiş eti ise insanlarda kanserojen olduğuna ilişkin yeterli kanıt bulunan Grup 1 kategorisinde sınıflandırıyor. Bu gruplandırmanın, kanserojenliğe ilişkin kanıt düzeyini gösterdiğini belirten uzmanlar, sınıflandırmaların tek başına riskin büyüklüğünü ifade etmediğine dikkat çekiyor.
Kırmızı Et Tüketiminde Miktar Önem Taşıyor
Kırmızı et tüketimi ile kolon kanseri arasındaki ilişkiye değinen Prof. Dr. Şevket Özkaya, günlük tüketim miktarındaki artışın riskle bağlantılı olabileceğini ifade etti.
Özkaya'nın aktardığı verilere göre, günlük 100 gram ilave kırmızı et tüketimi kolon kanseri riskinde yaklaşık yüzde 17 artışla ilişkilendiriliyor. Bu ilişkide kırmızı ette bulunan hem demirinin rol oynayabileceği değerlendiriliyor. Hem demirinin sindirim sisteminde bazı zararlı bileşiklerin oluşumuna katkıda bulunabileceği belirtiliyor.
Uzmanlar, kırmızı et tüketiminin değerlendirilmesinde yalnızca miktarın değil, genel beslenme düzeninin ve tüketim sıklığının da dikkate alınması gerektiğini vurguluyor.
Sucuk, Salam ve Sosis Gibi Ürünlere Dikkat
İşlenmiş et ürünleri de kanser riskiyle ilişkileri nedeniyle dikkat çeken besinler arasında yer alıyor. Tuzlama, kürleme, fermantasyon veya tütsüleme gibi yöntemlerle hazırlanan sucuk, salam, sosis, jambon ve pastırma bu grupta bulunuyor.
Prof. Dr. Özkaya, işlenmiş et tüketiminin kolon kanseriyle bağlantısına dikkat çekerek günlük 50 gram işlenmiş et tüketiminin, kolon kanseri riskinde yaklaşık yüzde 18 artışla ilişkili olduğunu belirtti.
İşlenmiş etlerin IARC tarafından Grup 1 kategorisinde sınıflandırılması, bu ürünlerin kolorektal kansere neden olduğuna ilişkin yeterli bilimsel kanıt bulunduğu anlamına geliyor. Ancak bu sınıflandırma, işlenmiş etin kanser riskinin diğer Grup 1 etkenleriyle aynı büyüklükte olduğu anlamına gelmiyor.
Nitrit, Nitrat ve Yüksek Sıcaklıkta Pişirme Gündemde
İşlenmiş etlerin üretiminde kullanılan nitrit ve nitratlar ile etin yüksek sıcaklıklarda pişirilmesi sırasında oluşabilen bazı kimyasal bileşikler de sağlık araştırmalarında ele alınıyor.
Özkaya, bu ürünlerin üretim ve işlenme yöntemlerinin sağlık açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Kırmızı et tüketiminin pankreas ve prostat kanserleriyle ilişkisine yönelik bazı araştırmalar bulunduğunu da aktaran Özkaya, bu alanlardaki bilimsel kanıtların kolon kanserine ilişkin kanıtlardan daha sınırlı olduğuna işaret etti.
Et Tüketimini Tamamen Bırakmak Yerine Dengeli Beslenme Önerisi
Etin beslenmeden tamamen çıkarılması gerektiği yönünde bir çağrıda bulunmayan Özkaya, tüketim miktarına dikkat edilmesinin ve beslenmenin lifli gıdalarla desteklenmesinin önemini vurguladı.
Sebze, meyve, tam tahıl ve kuru baklagiller gibi lif kaynaklarının beslenme düzeninde daha fazla yer alması, bitkisel protein kaynaklarından yararlanılması ve işlenmiş et tüketiminin sınırlandırılması sağlıklı beslenme yaklaşımının önemli parçaları arasında bulunuyor.
Uzmanların önerisi, tek bir besine odaklanmak yerine uzun vadeli beslenme alışkanlıklarını bütün olarak değerlendirmek. Porsiyon kontrolü, işlenmiş et tüketimini azaltmak ve lif bakımından zengin bir beslenme düzeni oluşturmak, sağlıklı yaşam açısından önem taşıyor.